Akademik Odalar “MKS’nin projesi Körfez’i bitirir”
Marmara Kimya Sanayi A.Ş.nin işletme bünye sinde yapacağı 29,5 milyon liralık yeni yatırım için, denizden alacağı suyu soğutma işlemlerinde kullandıktan sonra ısınmış halde denize tekrar verilmesi işlemleri için (Derin Deniz Deşarjı) aldığı ÇED raporuna, TMMOB Bursa İl Koordinasyon Kurulundan tepki yağdı.
Bursa Akademik Odalar Birliği’nde dün düzenlenen basın toplantısın da Bursa TMMOB Kimya Mühendisleri Odası Bursa Şube Başkanı Rengin Demiröz, “Bu ÇED projesi uygulanamaz bir projedir” dedi. Demiröz, il koordinasyon kurulu üyeleri ile birlikte düzenlediği toplantıda, Bursa ve yerel basının karşısına çıktı.
Demiröz, MKS A.Ş. nin Gemlik’te kimyasal madde üretiminde kapasite artışı, ilave formik asit, sodyum hidrosülfit, sodyum sülfit, sodyum meta bisülfit, sodyum sülfat, sülfürik asit üretimi denizden su alma derin deşarjı projesine Bursa Çevre ve Şehircilik İl Müdür lüğüne ÇED süre si içinde itirazda bulunduklarını, buna karşın
projeye ÇED uygunluğu veril diğini söyledi. Projenin incelen diğinde, özellikle Gemlik Körfezi deniz eko sisteminin geri dönülemez bir şekilde bozulacağı tespit edildiğini belirten Demiröz, “Mevcut haliyle bile, bildi ğimiz kirletici unsurların ekolojik dengeyi bozduğu Gemlik Körfezinde, bu projenin uygulamaya geçmemesi gerekmektedir. Buna yönelik olarak projedeki uygunsuzluklar, eksiklikler ile çe kincelerimizin nedenleri şunlardır;
Proje denizden alınacak saatte 5.500,0 m3 deniz suyunun soğutma amaçlı kullanıla cağı, deniz suyun da 10 santigrad sıcaklık artışı öngörüldüğü ki, bu artış proses verileriyle sunul malıdır, deniz suyunun açık devre deşarj sistemi ile gerekli standartlar çerçe vesinde denize deşarj edileceği iade edilmiştir. ÇED projesinde çelişkili bir şekil de gerekli stan dartları sağlamak için soğutma kuleleri kullanımı ve doğrudan deşarj yer almaktadır. Çeliş kili ve eksik bilgili ÇED raporu sunul ması, akabinde uygunluk veril mesi kabul edilemez. Soğutma kulelerinin kapasiteleri, akım şeması, teknik özellikleri, işletme şekli, deniz suyunun deşarj öncesi gerekli sıcaklığını nı nasıl sağlanabi leceği projede belli değildir. Mev cut deniz kirliliği ile denize karışa cak olan kule şart landırıcı kimyasal larının Gemlik Körfezindeki kümülatif ekolojik etkileri değerlen dirilmemiştir. Kuleler ve soğut ma sistemleri arıza ve bakımda iken, üretim de vamlı olacağına göre deniz suyu soğutulmadan denize verilecektir. Projeye göre soğutma projesi, kullanılan deniz suyunun sıcaklığı nı 10 santigrad arttıracak ve deniz suyu doğru dan deşarj yapıldı ğında, sıcaklığı artmış olarak Gemlik Körfezi derin deniz deşar jı yoluyla denize verilmiş olacaktır. Balık ve diğer deniz canlılarının yaşayabilirliğini, çeşitliliğini, popü lasyonunun sıcaklık değişimle rinin etkilediği bi limsel bir gerçektir. Doğası gereği bazı türler deniz deki sıcaklık değişimlerinin etkileri sonucun da göç etmekte, bazı türler anormal çoğalarak diğer türleri yok etmeye başlamak ta ve bazı türler tamamen yok olabilmektedir. Ayrıca denize karışacak diğer unsur, tesisteki arıtma tesislerden gelen günde 61.37 m3 arıtılan atık su olup deni ze deşarj edilecektir. Projenin denizin tuzluluk oranlarına getire ceği değişimler ve sonucunda denizin yoğunluk la ilgili özellik ve davranışlarına etkileri değerlen dirilmemiştir.
Bu projeyle, körfez denizinin ekolojik yapısını bozacak önemli unsurlardan biri de denizden su alma hatlarında deniz canlılarına yönelik ve üreme sini engellemek üzere, klor ve klorlu bileşiklerin kullanılacak olma sı ve deşarj ile denize geri verilecek olmasıdır ki, bu etki kümülatif olacaktır. Bu kimyasallar proses gereği zorunlu kullanıla cak olmasına rağmen, ÇED projesinde buna yönelik hiç bir bilgi yer almamak tadır ve proje bu haliyle de büyük eksiklikle, uygulanamaz bir ÇED projesidir. ÇED projesinde, bu anlamda projenin çevreyi etkileyecek olası sorunla rın belirlenmesi, kirleticilerin miktarı, alıcı ortamla etkileşimi ve kümülatif etkilerinin belirlenmesi yer almalı iken almamıştır. Dolayısıyla deşarj öncesi yönetmelik standartlarının ne şekilde sağlanacağı belirsiz kalmaktadır. Tesis etki alanın da bulunan diğer tesislerden kaynaklanan kirletici unsurlarda dikka te alınarak kümü latif değerlen dirme yapılması ve bölgedeki toplam kirlenme değerlerinin belirlenmesi gerekmektedir. ÇED raporunda, proje alanının tarım arazilerine yakın yerde bulunduğu belirtilmiştir. Projenin tarım alanları ve ürünlerine yönelik et kileri de göz ardı edilmemelidir. Özetle, derin deniz deşarjı yoluyla günde 132.000,0 m3, ki kullanım 396.000 konutun günlük su tüketimine eşdeğer, ayda yaklaşık 4.000.000,03 m3 gibi çok miktarda deniz suyunun sıcaklık artışı ve kimyasallarla Gemlik Körfezi denizine verilecek olmasının getireceği ekolojik bozulma deniz canlılarının çeşitliliği ile popülas yonunu azaltarak, balıkçılık ve deniz ürünleriyle geçimini sağlayan yöre insanında ekonomik ve sosyal sorunlar yaratacaktır. Ayrıca Bursa’nın denize açılan kapısı olan Gemlik Körfez ve çevresinin deniz ve doğa turizmi değeri yadsına maz ve bu anlam da da olumsuz luklar yaşanabi leceği kabul edilmelidir. Gemlik ile çevresindeki Mudanya Kurşunlu, Küçük kumla atık su arıtma tesisleri yakın zamanlarda devreye girip körfez kirliliğini nispeten azaltma yönünde bizleri bir nebze umutlandırrmış iken, temiz deniz ve doğası umudumuz yok edilmemelidir.”
