Omurilik Felci Olarak da Adlandırılan Sağlık Sorunu: Parapleji
Omurilik Felci Olarak da Adlandırılan Sağlık Sorunu: Parapleji
Omurgalar 33 adet omurdan meydana gelen ve vücudun şekillenmesinde önemli bir yere sahip olan yapılardır. Servikal, lomber, sakral, koksa ve torasik omurlar olarak adlandırılan ve 33 tane omurdan oluşan bu yapı 7’si boyun, 12’si sırt, 5’i bel, 5’i kalça ve 4’i kuyruk sokumundan meydana gelmektedir. Ayrıca 4 veya 5 tane de gelişmemiş omur da omurgalarda yer almaktadır. Omurganın bir diğer önemli görevi de içerisinde sinir sistemine ait bir organ olan omuriliği barındırmasıdır. Bu yapıda herhangi bir sağlık sorunu meydana geldiğinde parapleji yani omurilik felci gibi sağlık sorunları meydana gelebilmektedir.
Parapleji yani bilinen diğer adı ile omurilik felci kişide vücudun alt bölgesinin kontrol edilememesine neden olan bir sağlık sorunudur. Paraplejiye sahip olan kişilerde bacaklar, karın ve ayaklar kontrol edilemez ve tutmaz. Bu sağlık sorunu sırt omurlarından diğer omurlara kadar olan bölgedeki tahribatlarda ortaya çıkmaktadır. Tahribatın boyutuna göre felcin şiddeti de değişiklik göstermektedir.
Omurilik eğer herhangi bir nedene bağlı olarak hasar alırsa tekrardan iyileşme göstermesi mümkün değildir ve yeniden büyüyemez. Ancak omuriliğin tam olarak zedelenmediği durumlarda (travmaya bağlı) iyileşme görülebilen vakalar bulunmaktadır. Ayrıca herhangi bir tümör oluşumuna ve sistemik hastalığa bağlı olarak basınç artışı ile hasar meydana geldiyse de iyileşme görülebilmektedir.
Tüm dünyada yapılan bir araştırma da her yıl 1 milyon kişiden yaklaşık 50 tanesi trafik kazası ve düşme gibi nedenlere bağlı olarak omurilik hasarı almaktadır. Omurilik hasarı oluşan kişilerin de neredeyse yarısında parapleji yani bilinen diğer adı ile omurilik felci gelişmektedir. Bu hastaların çoğunda sırt bölgesindeki omurgalarda hasar meydana gelmektedir.
Paraplejinin Belirtileri Nelerdir ?
Parapleji tablosunda yani bilinen diğer adı ile omurilik felcinde altta yatan nedene ve felcin şiddetine göre farklı şekilde ve şiddette belirtiler ortaya çıkmaktadır. Eğer tam bir tahribat gerçekleşmiş ise hasarın meydana geldiği bölgeden itibaren vücudun alt tarafında tam bir his kaybı ve tutmazlık vardır. Bu kişiler boşaltım görevlerini yerine getiremezler, güç kaybı ve his kaybı yaşarlar, refleksleri kaybolur ve hareket edemezler. Ancak tam bir tahribat yok ise mesane kontrolü gibi basit hareketler ve işlevler yerine getirilebilir. Ayrıca parapleji tedavisi görülen bu belirtilere göre değişiklik gösterebilmektedir.
Paraplejinin Nedenleri Nelerdir ?
Omurilikte hasara yol açabilecek bütün nedenler paraplejiye yani omurilik felcine neden olabilmektedir. Bu sağlık sorununa neden olan risk faktörleri şu şekilde sıralanabilir;
- Ciddi trafik kazaları
- Doğal afetler
- Şiddetli omurga fıtıkları
- Omurgada aşırı eğrilik
- Yüksekten düşme
- Şİddete maruz kalma
- Çocuk felci
- Beyin zarının iltihaplanması
- İyi ve kötü huylu tümör oluşumları
- MS hastalığı
- İnme
- Bağışıklık sistemi hastalıkları
- Doğumsal anomaliler parapleji için büyük bir risk oluşturmaktadır.
Parapleji Teşhisi Nasıl Konulur ?
Parapleji teşhisi konulurken öncelikle hastaların dile getirdiği şikayetler değerlendirilir. Ardından hastaların bir travmatize olaya maruz kalması sonucunda mı şikayetlerinin ortaya çıktığı sorulur. Çünkü dışarıdan gelebilecek etkenler paraplejiye neden olabildiği gibi vücutta meydana gelen herhangi bir sağlık sorunu da paraplejiye neden olabilmektedir. Bu da tanı programının belirlenmesinde büyük bir önem arz etmektedir.
Hastaların şikayetlerinin değerlendirilmesinin ardından duyuların kontrolü, refleks değerlendirmeleri ve radyolojik görüntüleme yöntemleri ile hastalığın kesin tanısı konulur.
Parapleji Tedavisi Nasıldır ?
Parapleji tedavisine başlanırken hekim öncelikle hastaların yaşam bulgularını takip eder ve bu yaşam bulgularının stabil hale gelmesini sağlar. Eğer herhangi bir yaralanma veya trafik kazası sonucunda hasta kliniğe getirilmiş ise acil bir şekilde hasar miktarı tespit edilir ve değerlendirilir. Ardından hastalardaki felcin şiddetine göre tedavi planlamaları yapılır.
Omurilik felcinde en etkili olan ve en çok kullanılan tedavi yöntemi fizik tedavi uygulamalarıdır. Fizik tedavi ve rehabilitasyon doktorları tarafından uygulanan bu tedavilerde hastaların genel sağlık durumlarına göre ve omurilikteki hasarın miktarına göre çeşitli egzersizler ve pozisyonlar hastalara uygulanır. Fizik tedavi yöntemlerinin yanı sıra hastalarda meydana gelebilecek bası yaraları, nörojenik şok, pulmoner emboli, hipotansiyon, idrar ve gaita inkontinansı ve derin ven trombozu risklerine karşın da yeterli önlemler alınmalıdır. Bu uygulamalar beyin ve sinir cerrahisi hastaneleri tarafından planlanmakta ve uygulanmaktadır.
