YENİ BİR DEVLET DOĞDU

Ürer Konak Profil Resmi
Ürer Konak

YENİ BİR DEVLET DOĞDU

1920 yılı tarihimizde çok iyi bilinmesi gerekli olan bir tarihtir. Neden mi? Erzurum-Sivas kongrelerinde alınan kararlar sonucunda “Ulusal Mücadele”mizin amaçları, yolları kararlaştırılmıştı. Mustafa Kemal ve arkadaşları Ankara’ya gelmişlerdi.

16 Mart 1920 de İtilaf Devletlerinin askerleri Son Osmanlı Mebusan Meclisi’ni basarak dağıttılar. Rauf Bey, Ziya Gökalp, Fethi Bey (Okyar) gibi ulusal mücadele yanlıları Malta’ya sürüldüler. Bir kısım milletvekilleri de Ankara’ya kaçmayı başardılar.

11 Nisan 1920 de padişah Vahdettin, Şeyhülislam Dürrizade Abdullah’tan “Kuva-i Milliyecilerin katli vaciptir” diye bir fetva aldı. Bu fetva İngiliz uçaklarınca Anadolu’nun her tarafına atıldı.

O sırada Bursa’da 56. Tümen Komutanı ve vali vekili olarak bulunan Albay Bekir Sami Bey; 13 Nisan 1920 günü Ankara’ya bir telgraf çekti. “Eğer bu gece çarçabuk Ankara ve bunun gibi başmüftüler ve ünlü islam bilginleri tarafından gereken karşılık verilmezse Bursa ilinde çok tehlikeli bir nitelik kazanması olası görülmektedir.”

Anadolu’da durum iyice karışmıştı… Gönen, Bandırma, Susurluk’u kana bulayan haydut Anzavur Ahmet’e padişah tarafından paşalık rütbesi verilerek Yunanlılarla dövüşen Milli Kuvvetleri’mizi arkadan vurmakla görevlendirildi. 16 Nisan 1920 günü Anzavur’un çetesi ordu ve milli kuvvetlerimizce dağıtıldı. Anzavur kaçtı.

13 Nisan 1920 de 1. Düzce Ayaklanması çıktı. Ancak 31 Mayıs 1920 de bastırılabildi. Neredeyse bu ayaklanma Ankara’nın Kızılcahamam ve Beypazarı ilçelerine kadar yaklaşmıştı…

M. Kemal, Ankara Müftüsü Mehmet Rıfat (Börekçi) ve Anadolu’dan ulema, müftülerden bir karşı fetva yayınlanmasını istedi. 16 Nisan 1920 de, Ankara Müftüsü Mehmet Rıfat (Börekçi) Efendi karşı fetvayı kaleme aldı. Anadolu’dan 153 müftü –ulema bu karşı fetvayı desteklediler… İlimiz Bursa ve ilçelerinden 27 müftü ve ulemada karşı fetvayı desteklediler. Bu müftülerin içinde o dönemde Gemlik Müftüsü Ahmet Vasfi Efendi de bulunmaktaydı.

16 Mart 1920 de İstanbul, İtilaf Devletlerince işgal edilince artık Osmanlı İmparatorluğu fiilen tarihe göçmüştü… Kurtuluş ümidi yoktu. Anadolu’da başlayan direnmenin hukuki ve siyasi bir yapıya dönüştürülmesi gerekliydi. Yeni kuruluşun Meclis’i Ankara’da toplanacaktı. Mustafa Kemal 19 Mart’ta bu hususta bir bildiri yayınladı. Bazı esasları şöyleydi bu bildirinin: 1. Ankara’da ulusumuzun işlerini görmek üzere olağanüstü yetkileri olan bir meclis toplanacaktır. 2. Bu meclise seçilecekler milletvekili seçilme koşullarına sahip olanlar arasından olacaktır. 3. Seçim bölgeleri livalar (il ile ilçe arası yer) olacaktır. 4. Her ilden 5 milletvekili seçilecektir. 5. Her fıkra (parti) ve zümre aday gösterebilir. 6. Seçimlere her mahallin (yerin) en büyük mülki memuru başkanlık edecek ve sorumlu olacaktır.

Bunların dışında İstanbul’dan kaçarak Ankara’ya gelebilen Son Osmanlı Mebusan Meclisi milletvekilleri de katılabilecekti. Artık milletimizin iradesini temsil edecek ve yürütecek, milletin gücünü toplayacak ve işletecek, milletin yazgısını düşünecek ve saptayacak bir ulusal örgüte ve yetkeye gereksinim vardı.

Meclise seçilen 338 milletvekili 66 seçim bölgesinden gelmişlerdi. Bu meclis “Kurucu Meclis” özelliği taşımaktaydı. Mustafa Kemal Ankara’dan, İsmet Bey (İnönü) Edirne’den milletvekili seçilmişlerdi. 23 Nisan 1920 Cuma günü, sayıları o gün 120 olan milletvekilleri Meclis binasında toplandılar. En yaşlı üye (75 yaşında) Sinop Milletvekili Şerif Bey’in geçici başkanlığında “Milletimizin iç ve dış tam bağımsızlığını, yazgısını bizzat yapacak ve yürütecek olduğunu tüm dünyaya ilan ederek” görevine başlamış oldu.

Artık milletin yazgısını eline almış, bunu tüm dünyaya ilan etmiş yeni bir devlet kurulmuş, doğmuştu… Mustafa Kemal’in o günkü konuşmasında belirttiği : “Ulusal sınırlarımız içinde her şeyden önce kendi gücümüze dayanarak, varlığımızı koruyarak, millet ve memleketin gerçek mutluluğunu, ilerlemişini, refahını sağlamaya çalışmaktır” diyerek yolumuzu da göstermiştir.

Bu kutlu günümüz sonraları yurdun geleceği olan “Çocuklarımıza” armağan edildi. Kutlu olsun!

Kaynaklar : 1-Türk Inkılap Tarihi, Prof. Dr. Yılmaz Altuğ, 185, Syf 78,82

2- Fetvalar Savaşında Bursa, Bursa Gazeteciler Cemiyeti Yayını

3- T. Cumhuriyeti Tarihi I. Atatürk Araştırma Merkezi, Syf 189-194



Diğer Yazıları