DENİZCİLİK BAYRAMI

DENİZCİLİK BAYRAMI

Çocukluğumda 21 Temmuz günü kutlanan Denizcilik Bayramının gelmesini iple çekerdim.

Nedeni ise o yıllarda ilçemizde eğlence ve sosyal yaşamın kısıtlı olmasıydı.

Bizler deniz kenarında yaşayan, denizin her türlü olanaklarından yararlanan kişilerdik.

Denizde büyüdük denebilir.

Evden çıktıktan sonra soluğu deniz kenarında veya deniz içinde alırdık.

Bu nedenle babalarımız deniz suyunda bozulmayan plastik ayakkabılar alırdı bize.

Denizcilik Bayramı kente renk katardı.

O günlerde nüfusu 10 binlerde olan Gemlik’te yaşayanların büyük çoğunluğu Osmanlı döneminde olduğu gibi denize çok yakın olarak yerleşmişler, bu nedenle denize ulaşım çok kolaydı.

Kentin üçte biri ekmeğini denizden kazanırdı.

Balıkçılık bir ekmek kapısıydı.

Kentli denizle iç içeydi.

Denizcilik bayramı etkinlikleri Belediye İskelesi çevresinde yapılırdı.

İskelenin girişinde bulunan liman Lokantası önü jürinin ve protol ile vatandaşların oturarak etkinlikleri izledikleri yerdi.

Bayram hazırlıkları günler önce başlardı.

Bu etkinliklerde başta Liman Başkanlığı, Balıkçılar ve Motor ve Sandalcılar Derneği yöneticileri, İzzet Toplu Ailesi, amaca oğlu büyüğümüz Erdem Güler, bazı gönüllü balıkçı ve sandalcılarda etkinliğin yapılacağı programda yer alırlardı.

Bayramın büyük sorumluğunu Belediye üstlenirdi.

Etkinliklerde verilecek ödülleri belediye yanında Gemlik esnafı da katkı koyardı. Daha sonraki yıllarda sanayinin gelişmesiyle ilçemizdeki sanayi kuruluşları da Denizcilik bayramlarına destek vermeye başladı.

Bir dönem denizi yaşamlarında Gemlik’te gören yöneticilerin işbaşına geçmesiyle Denizcilik Bayramı etkinlikleri denizin kirliği bahane edilerek kaldırması üzerine, Gemlik Rotary Kulübünün tüm organizasyonu üslendiğini de anımsarım.

yarışmalarda dereceye girenlere verilen ödüler plakete yanında nakit para, altın, saat, portatif radyo, havlu, battaniye gibi değerli ödülle olması ilgiyi arttırıyordu.

Deniczilik Bayramı Atatürk Anıtına çelenk, saygı duruşu ardından İstiklal Marşımızın okunmadı sonrası liman başkanlarının günün önemini belirten konuşmalar yapması ve deniz şehitlerimiz için bir motorla denize açılarak çelenk atılması ve saygı duruşunda bulunması  ile başlardı.

Bizlerin özlemle beklediği an ise yarışmalar idi.

Yıllara göre bu yarışmalar çeşitlendi. Kimisi kaldırıldı. Ama, Denizcilik Bayramı’ndan en çok akıllarda kalan, eğlendirici olması nedeniyle yağlı direk ve ördek kapmaca etkinliği olurdu.

Yüzme yarışlarıyla başlardı etkinlikler.

50, 100, 500 metre kulaç, sürt üstü, ördekleme, kurbağalama  yarışları ilgi ile izlenir, sürpriz birincilikler elde edilirdi.

Bunun ardından tek kişilik küçük bot yarışları, motor gücüne göre içten takma sandal yarışları, küçük motorların yarışmaları yapılırdı. Uzaklık motor güne göre ayarlanırdı. Bu organizasyonda Motorcular ve Sandalcılar Dernekleri etkin olarak görev alırlardı.

 

Tabii en çok ilgi görenlerden biri de çamaşır teknesi yarışlarıydı. Küçük kardeşim rahmetli Nuri’nin annemi zorla ikna edip evden aldığı çamaşır teknesi yarışını hiç unutmam.

Bu yarışların sembol fotoğrafını ben çekmiştim.

Tekne yarışları ardından, optimist yarışları, bazı zamanlarda Sunğipek Fabrikası’nın kikleri, tek, çift kürek yarışları yapılırdı.

Yarışlar programını izlemek için binlerce Gemlikli teknelerden boşaltılan Belediye iskelesine toplanır, sandal ve motorları olanlarda yarış alanının dışına çekilen bir halata bağlanarak denizden yarışları izlerlerdi.

Tekne yarışlarından sonra heyecan doruğa çıkar, bayramın ve etkinliklerin sonuna gelindiğini için herkez yağlı direk ucundaki bayrağı kapma yarışına odaklanırdı.

Yağlı direk, eskiden Gemlik’te sokaklarda aydınlatma direği olarak kullanılan düz ağaçtan yapılmış malzeme kullanılırdı.

Bu direğin hazırlanması işi ise genelde denizci aile olan İzzet Toplu ve oğlulları ve amca oğlum Erdem Güler tarafından hazırlanırdı.

Direk, Belediye İskelesi’nin küçük iskelesine kurulurdu. Bir yanı iskeleye sağlamca bağlanır, hiç oynamazdı.

Bayrağın hemen kapılmaması için direğe oldukça eğim verilir,  sonra bir mordan direk gres yağı ile yağlanırdı. Yarış başlamadan önce direk çevresindeki çocuklar bir fırsatını bulduklarında direğe çıkarlar ve “cup” diye denize düşerlerdi. Direğe kimseyi çıkarmak istemezlerdi. Bunun için itiiş, kakış yaşanırdı.

---

---