GEMLİK ‘İN MİTOLOJİSİNE IŞIK TUTUCAK BİR KİTAP “KÖRFEZ’İN HAFIZASI”

Kadri Güler

GÜNÜN YAZISI/KADRİ GÜLER

Eğitmen, yazar, araştırmacı Nuri Taner Gemlik’imizin geçmişini farklı bir gözle ele alan bir kitap yazmış. Mitoloji kitabı KÖRFEZİN HAFIZASI’nı, Gemlik Eğitimciler Kültür ve Dayanışma Derneği’nde Hasan Ali Yücel’i anma toplantısına, imzalayarak armağan etti.

KÖRFEZİN HAFIZASI “Gemlik’ten Yalova’ya: Mitoloji ve Tahta Kılıçlı Derviş Efsaneleri” kitabını eve gidince incelerken elimden bırakamadım.

Nuri Bey, yurdun değişik yerlerinde öğretmenlik yaptıktan sonra, Yalova da Halk Eğitim Müdürlüğü yapmış, araştırmacı bir eğitimci.

Tarihe olan merakı, ister istemez o’nu mitolojiye sürüklemiş.

Çalıştığı Yalova hakkında yazdığı kitaplar şöyle:

“Her Yönüyle Yalova”, “Yalova Foklörü”, “ Tüm İlçeleriyle İlimiz Yalova”, ” Yalova Efsaneleri”, “Bir Şehrin Hikayesi: Yalakabad’dan Yalova’ ya”, “ Termal Bölgesi Efsaneleri Üzerine Bir Araştırma”.

Son Kitabı ise KÖRFEZİN HAFIZASI’da Gemlik ile Yalova’nın hattında mitolojik ve tasavvufi arasında benzerlikleri ele almış.

Antik Kios (Cius-Gemlik) şehrine uğrayan Yunanistan dan tekleriyle Altın Postu bulmak için yola çıkan kahraman denizcilerin, Kios körfezine demir atarak, aralarından Hylas’ı su aramak için kıyıya göndermesi ancak, Hylas geri gelmemesi üzerine gemideki savaşçılardan Herakles ve arkadaşları kıyıya çıkarak, Hylas’ı ararlar ama bulamazlar.

Hylas’ı su perilerinin kaçırdığına inanırlar.

Bu efsane, Yunan mitoloji kitapları yazan filozof Homaros’un, ‘İlyada ve Odise’ adlı kitabında anlatılır.

Yazar, Yalova efsanesi olarak bilinen, Termal de yaşayan, Tahta Kılıçlı Dervişin kerametlerin den yola çıkarak, iki şehrin doğa ve efsane benzerlikleri üzerine yaptığı araştırmaları, farklı bir bakışla anlatır kitabında.

‘Körfezin Hatırası’, Gemlik’te su aramaya çıkan gemiciler arasındaki Herakles ile Yalova’daki Tahta Kılıçlı Dervişin yaşadığı çağın tarihlerinde benzerlik olmasa da, semboller üzerinde karşılaştırma yapar.

Farklı bir bakış, dememin nedeni bu.

Nuri Taner, kitabın ön sözünde; “Mitolojiler ölmez. Biçim değiştirir.” diyor ve ekliyor: ” Bu kitap, Gemlik’in kültürel hafızasına küçük bir katkı sunma niyeti taşımaktadır. Eğer okur, körfeze bir daha baktığında yalnızca denizi değil; geçmişin katmanlarını da görmeye başlarsa, bu çalışma amacına ulaşmış sayılacaktır.” diyor.

164 sayfa kitabın arkasında yararlandığı kaynaklara baktığımda büyük emek verdiğini saptadım.

Onlarca yazarın kitaplarından konuyla ilgili bilgiler bulup taşımış Körfezin Hafızası’na.

Sevgili okurlarım.

Gemlik konusunda kaynak kitap bulmak çok zor.

Elimizde Gemlik efsanesinin anlatıldığı yukarı da da değindiğim Homeros’un İlyada ve Odise’si, yanında 1947 yılında Gemlik Ortaokulu Tarih Öğretmeni Veli Orkun’un yazdığı “Gemlik” adlı kitabı vardı.

Bu iki kaynakçadan, Gemlik’in tarihini araştıranlar yola çıkmışlar.

Emekli tarih öğretmeni Ürer Konak, Gemlik Körfez’i ilk çıkardığımız yıllarda, görev yaptığı Isparta’nın (yanlış anımsamıyorsam), Keçiören Nahiyesi’nden bana gönderdiği yazılarda, Homeros’un Altın Postu aramak için Yunanis tan dan yola çıkan kahraman gemici olan Arganutlar’ın öyküsünü anlatmıştı..

Arşivimizi karıştıranlar o yazıyı bulabilirler.

Daha sonra yazarlarımızdan rahmetli Zebercet Coşkun’un Gemlik Gazetesi ve Gemlik Körfez deki köşe yazılarından derlediğimiz:

“ KİMLER GELDİ - KİMLER GEÇTİ (Tarih İçinde Gemlik) adlı kitabınıda, Gemlik ile ilgili anılarını anlatı.

Körfez Ofset Yayınları olarak 1999 yılında bu kitabı bastık.

Bunun dışında 2010 yılında Belediye başkanı Fatih Mehmet Güler’in görev döneminde Bursa Eğitim Fakültesi Tarih bölümü Başkanı Prof. Dr. Yusuf Oğuzoğlu ve araştırmacı yazar, eğitimci Raif Kaplanoğl’nun yazdığı “Asri Gemlik” kitabı hazırlandı, düzetmeleri yapıldı, kitap baskı ihalesi gerçekleşti, telif hakları ödendi. Ancak, başkanın görevden alınmasıyla yerine gelen Refik yılmaz tarafından kitap bastırılmadı..

Oysa o kitap, çok geniş kapsamlı akademisyen gözüyle Gemlik’i tarihsel süreç içinde ele alarak hazırlanmıştı.

Bu, Gemlik için büyük bir kayıp oldu.

Daha sonra yıllarda telif hakkı Belediye’nin olan kitabın HAKLARINA sahip çıkılmayınca, bir baktık ki Orhangazi de Raif Kaptanoğlu’nun da kurucuları arasında olduğu Avrasya Etnoğrafya Vakfı yayınları adına kitap basılmış.

Kalitesiz bir baskı ve ölçülerde çıktığından pek de okuyan çıkmadı.

Gemlik’le ilgili başlıca araştırmalar, benim ve rahmetli Ali Aksoy ile İnan Tamer ağabeyin yazdığı dizi yazılar ve köşe yazıları, Gemlik Körfez deki köşelerinde kaldı, kitap haline getiremedik.

Bizden sonra yine aramızdan göçen, Umurbey emekli Ortaokul Müdürü Naci Pehlivan’ın, “Umurbey” ardından, ”Gemlik” adlı kitapları yayınlandı.

Bu iki kitap daha çok kişilerin ve ailelerin anlatımları ve bol, bol aile albümlerindeki fotoğraflarından oluştu.

Naci öğretmen, Bursa da yayınlanan “Şehrengiz” gibi bazı dergilere de bu yazılarını göndererek, oralarda da yayınlamasını sağladı.

Yine de, bir kaynakça olarak araştırmacıların işine yaradı.

Geçtiğimiz yıl Gemlik Ticaret ve Sanayi Odası tarafından bastırılan, yazarlığını yine Raif Kaplanoğlu’un yazdığı bir GEMLİK VE SANAYİSİ kitabı basıldı, ama biz göremedik.

Üyelere dağıtılmış olabilir.

Kütüphanlere verilse ve de dijital ortamda yayınlansa, bu kitabı da herkes okuyabilir.

Gemlik için son yıllarda Reyhan Çorum’un, Gemlik ve köylerini ele alan, aynı Naci öğretmenin yazdığı türden 4 ciltlik “Anılarda Yaşarken GEMLİK” kitabı yazıldı.

Daha sonra Suğipek Fabrikası’nın kuruluşun dan kapanışına kadar olan dönemin anlatıldığı ve fabrikada çalışanların aileleriyle yapılan söyleşilerin içerik olarak alındığ,ı “ Atatürk ün Gemlik’e Armağan’ı Sunğipek” kitabı yayınlandı.

Çorum ve Komit ikilisi, son yıllarda Umurbey, Büyük Kumla, Narlı kitaplarını yazdılar.

Küçük Kumla adlı 2 ciltlik kitabının basım aşamasında olduğunu belirtilen yeni bir kitabın yayımlanacağı biliniyor.

Yazıma, KÖRFEZİN HAFIZASIN’dan girip, Gemlik’in dünden, günümüze yayınlanan kitaplarının sizlerle paylaştım.

Nuri Taner’in kitabı hafife alınmamalı.

Değerli bir çalışma ortaya çıkarmış yazar.

Belediyenin yerinde olsam, bu esenin telif hakkını öder ve Kültür Hizmeti olarak Gemlik halkına kazandırırım.

Belediye Kültür Müdürü’ne duyurulur.