“AK ZAMBAKLAR ÜLKESİNDE”

“AK ZAMBAKLAR ÜLKESİNDE”

Bu eserin adını duymayan yoktur sanırım. Son günlerde ülkemin içinde bulunduğu durum ve yaşadığımız olaylar beni derinden etkileyip üzdü. Bu hallere nasıl düştük diye kendi kendime sorgularken bu eseri yeniden okumanın yararlı olacağını düşündüm. Bununla da yetinmeyip kısaca tanıtmak istedim. Ülkemizin Cumhuriyetin ilk yıllarında yaşadığı “Köy Enstitüleri” atılımıyla gerçekleştirdiği eğitim hamlesini yıllar önce küçük bir ülkenin, Finlandiya’nın nasıl gerçekleştirdiğini bu eserde görmek mümkün.

“Ak Zambaklar Ülkesinde” adlı eserin yazarı gerçekte bir papaz; ama kendini yetiştirmiş, eğitmiş, üniversitelerde ders veren profesör unvanını bilgisiyle kazanmış GRİGORİY PETROV. Bütün amacı yeryüzünü cennete çevirmektir. Ona göre: “ Bu dünya da her şey insan içindir, bütün bu güzellikler, zenginlikler hep onun içindir. Bilim, din, felsefe, sanat insanlığın daha mutlu olmasına yaramadıkça, hiçbir değer ifade etmez. Bunlar insanı daha aydınlık günlere götürmelidir.” Bu sözlere katılmamak mümkün mü?

Eseri Bulgarcadan Türkçeye ilk kez Ali Haydar Taner çevirmiştir. (1928) 1940 yıllardan sonra eser defalarca basılıp öğretmen okulu mezunlarına verilmiş. Bir zamanlar Atatürk’ün “Söylev” i de veriliyordu. Eserin zaman içinde dili sadeleştirilmiş. 1968’de eseri Bulgarcadan dilimize Türker Acaroğlu da çevirmiştir. Okuduğum eser Türker Acaroğlu’un çevirisidir.

“Ak Zambaklar Ülkesinde” , İsveç ve Rusya egemenliğinde uzun yıllar kalmış Finlandiya’nın, bu iki ülke toprakları arasında sıkışmış, geri kalmış bu küçük ülkenin eğitim ve kültür yönünden nasıl kalkındığını anlatan toplumsal özelliğe sahip bir eserdir. Fin halkı önceleri nasıldı? Yapılan çalışmalar sonunda nasıl farklı bir düzeye ulaştı? Soruları açıklığa kavuşturuluyor ve aynı zamanda eserde eğitimin ülke kalkınmasındaki işlevinin ne denli önemli olduğu vurgulanıyor.

Ülkenin kalkınması ve gelişmesinde okulun, öğretmenlerin, ordunun, devletin, dinin ve din adamlarının nasıl rol oynadığı gözler önüne serilmektedir. Her alanda bıkmadan usanmadan yapılan çalışmalar Fin ulusunu gelişmiş, çağdaş, yurtsever bir toplum haline getirmiştir.

Bu çalışmalar yapılırken yani bir ulus yüceltilirken seçkinlerin topluma karşı görev ve sorumlulukları nelerdir, bunları yerine nasıl getirmek gereklidir? Gerçek yurtseverlik ne demektir? Ulusa gerçek hizmet nasıl yapılır?Sorularına hep karşılıklar aranmıştır.

Yazar eserin bir yerinde seçkin şehir halkına, hekimlere, politikacılara, bilim-sanat, din adamlarına şöyle sesleniyor: “ Baylar, bu saklambaç oyununa ne vakit son vereceksiniz? Hep yurtseverlikten, ulusseverlikten, hep kültüre hizmetten söz edersiniz; ama ulus için, yurt için, kültür için ne yaparsınız siz? Kiminiz hayâsızca, küstahça, suç niteliğinde bir edepsizlikle bu “sevgili vatan” ı soyar, bu” sevgili millet” ten milyonlarca kişiyi soyup soğana çevirir, sömürür.” Bu sözler ve anlatılanlar bana hiç yabancı gelmiyor, benim ülkemde de buna benzer olaylar gerçekleşiyor yıllardan beri.

Yazar, doktorlara da şöyle sesleniyor: “Çok geç kalmadan, artık yurdu, ulusu kurtarınız! Halk yığınlarının arasına giriniz! Onları tedavi ediniz, okutunuz, eğitiniz.”

Eserin kahramanı SNELMAN’dır. Ulusu meydana getiren bireylere görev ve sorumluluklar yükler. Bakınız aydınlar için neler söylüyor: “Aydın ulusun beynidir. Ulus, sizi öğrenim gördükten sonra iyi bir maaşa geçip geceleri kahvehanelerde iskambil başında vakit öldüresiniz diye okutmamıştır. Sizler ulus zekâsının, ulus irade ve enerjisinin, ulus vicdanının uyandırıcısı olmalısınız. Halka, köylülere, işçilere daha iyi nasıl yaşayabileceklerini daha iyi bir hayatın kurucusu nasıl olabileceklerini öğretiniz. Halka hayata değer vermeyi ve onu korumayı öğretiniz. Halkla bütün ilişkilerinizde onun eğitmenleri olunuz. Ulusunuzun bilgisizliği, kabalığı, vahşice sarhoşluğu, hastalıkları, cahilliği, yoksulluğu bütün bunlar sizin yüzkaranız, sizin suçunuzdur.” Demek ki bir ulus halkının cahil ve bilgisiz oluşundan sadece hükümetler değil, aydınlar da sorumluymuş.

Gerçekten her ülkede aydınlara büyük görev düşmektedir. Aydın sözüyle üniversite bitirmiş, bilgisiz, kültürsüz, halka bir şey vermeyen halkın sırtından geçinen diplomalı sülüklerden söz edilmiyor. Gerçek anlamda karanlıktan aydınlığa ulaşmış, ulusunu ve yurdunu seven yapacağı hizmetler için karşılık beklemeyen toplumsal mutluluğu ve sevinci her şeyin üstünde tutan aydınlardan söz ediliyor.

Kendini halkından üstün gören, halkını hakir gören, rahat ve lüks yaşamı özleyen bireyler ne türlü eğitim alırlarsa alsınlar hiçbir zaman gerçek aydın olamazlar. Ulusların kalkınmasında da bu tür aydınların hiçbir katkısı olmaz; bunlar halkın sırtında sadece bir kambur, sadece bir yük olan çakma aydınlardır.

“Ak Zambaklar Ülkesinde” adlı eser eksiğiyle fazlasıyla herkesin okuması ve ders çıkarması gerekli bir kitap. Hatta birilerine armağan edilmesi de çok uygun…

---

---